بچه های دیروز

نوستالژیک-نوستالژی- دهه 60-دهه50 مجری قدیم کتاب های قدیمی و برنامه کودک قدیمی دهه60/70

آگهی آگهی

تهران قدیم ۱۳۵۳

تصویری از تهران در دهه  پنجاه خورشیدی و  اتوبوسهای دو طبقه  در سال ۱۳۵۳ که در ابن شهر تردد میکردند  و مسافران را جابجا میکردند.

#تهران_قدیم

www.bachehayedirooz.tv

http://s8.picofile.com/file/8291499542/%D8%AA%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85_%D8%A8%DA%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2.JPG
http://s9.picofile.com/file/8291499526/%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85_%D9%88%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D9%88%DB%8C%DB%8C_%D8%A8%DA%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2.JPG
http://s9.picofile.com/file/8291499568/%D8%AA%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85_%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%B1%DB%8C_%D8%A8%DA%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2.JPG

اتوبوس و اتوبوسرانی تهران قدیم

اولین اتوبوس هایی که وارد ایران شد، اتوبوس های آلمانی - دانمارکی ساخت صنایع مشترک اتومبیل سازی دانمارک - آلمان بود که در تهران به نام اتودانمارک به کار سرویس دهی مسافران پرداختند. اتوبوسرانی شهری بتدریج در فواصل میان شهرها به سرویس دهی پرداخت. اتوبوس های آن زمان بسیار کوچک و به اندازه مینی بوس بودند. کرایه اتوبوس شهری پنج شاهی سپس ده شاهی بعد یک ریال و در اواخر پیش از تشکیل شرکت واحد یک ریال و ده شاهی و حداکثر دو قران بود. اتوبوس های بین شهری از تهران به رشت، اصفهان، مشهد، شیراز، یزد، اهواز، خرمشهر واغلب شهرهای داخل می رفتند. . : روابط دوستانه و مذهبی مردم ایران و عراق باعث شده بود تا مسافران با تشریفات بسیار مختصری تا کاظمین در نزدیکی بغداد بروند، از این رو کلمه کاظمین، نجف و کربلا در برنامه سرویس حرکت و مقصد اتوبوس ها ذکر می شد.

ورود به کشور افغانستان نیز برای مسافران ایرانی در فاصله زمانی سال های ۱۳۱۰ تا ۱۳۴۰ به صورت شرکت های اتوبوس گیلان تور، میهن تور، میهن نورد و مخصوصا تثث و تی بی تی جلوه کردند و معمولا رانندگان مجرب و دوره دیده هدایت اتوبوس ها را عهده دار بودند. در تهران حدود ۲۷ تا ۳۳ خط اتوبوسرانی دایر بود که از اتاقک های ساخت صنایع ایران که روی شاسی های خارجی سوار می شد، استفاده می کردند.

اتوبوس های لاری و رکی در طول زمان کم کم برچیده شدند و جای خود را به اتوبوس های آلمانی و انگلیسی دادند البته شاسی چدن اتاقک ها کار ایران بود)

در تهران عده ای از افراد ثروتمند داش مشدی صاحب خطوط اتوبوسرانی بودند و بازاری ها و میدانی ها در این حرفه بودند.

با تشکیل شرکت واحد و تغییر روابط تولیدی و اقتصادی در این صنف این ضرورت ها از بین رفت و شاگرد شوفرها بیش از گذشته به خصلت های کارگری نزدیک شدند. (وقایع سی ساله اخیر ایران، بیژن جزنی، ص ۱۸۸).

در اتوبوس های شرکت های خصوصی که تعدادشان حدود ۹۰۰ دستگاه تا سال ۱۳۲۷ تخمین زده می شد، ایستادن مسافر ممنوع بود، اما رانندگان هم به دلیل سودجویی و هم به دلیل هجوم مسافران، مسافر ایستاده سوار می کردند اما چون افسران راهنمایی رانندگان خاطی را جریمه می کردند، دوستانه از مسافران دعوت می کردند سر چهارراه ها و جاهایی که افسران راهنمایی ایستاده بودند، کف اتوبوس بنشینند.

افسران آن زمان در این امور بسیار سختگیر بودند. سالمندی به یاد می آورد که حتی در غوغای روز ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، راننده اتوبوس از مسافران که سر چهارراه دروازه شمیران در اتوبوس بودند، خواست کف اتوبوس بنشینند تا افسر راهنمایی راننده را به جریمه ۲۰ تومانی محکوم نکند.

تا سال های سال، حتی تا سال ۱۳۳۲ که در زمستان آن سال نخستین اتوبوس های بنز دماغ دار شیک و آبی و سفید شیری رنگ آلمانی به تهران حمل شدند و در خطوط اتوبوسرانی خصوصی به سرویس دهی پرداختند صف اتوبوس در ایران مرسوم نبود و کسی عادت نداشت صف بایستد، بلکه وقتی اتوبوس می رسید مسافران با همهمه و جنجال به در اتوبوس حمله ور می شدند و با هیاهو و جنجال و گاهی زد و خورد و پاره کردن یقه یکدیگر و فحش و سر و صدا سوار اتوبوس می شدند. شاگرد راننده نیز عجله داشت و فریاد می زد بدو بیا بازار، توپخانه، شمس العماره، راننده نیز معمولا تریاکی یا خسته و خواب آلود در حال دوگانه نشئه و خماری بسر می برد و اداره امور مسافران را به شاگرد سپرده بود.

بلیتی در کار نبود و مسافران با پرداخت یک یا دو قران سوار می شدند، در آن دوران اتوبوس ها کوچک و جمع و جور بود، افراد همدیگر را می شناختند و معمولا آشنایی که صندلی جلوتر نشسته بود یک ریال یا دو ریال پول مسافر آشنای عقب سری یا ته اتوبوس را می پرداخت.

امروز اگر خانم سالمند یا خانم بارداری سوار اتوبوس شود، ادب و نزاکت به قدری پیشرفت کرده که سرنشینان نشسته اتوبوس سر بر می گردانند تا آن منظره فجیع را نبینند و از جا برنخیزند. اما در آن زمان ادب و انسانیت و جوانمردی اقتضا می کرد که مردان از جا برخیزند و جای خود را به خانم های سالمند یا باردار یا مادرانی که دست فرزندان خود را در دست دارند، بسپارند. البته در سال های اخیر رسم نیکویی متداول شده که جایگاه سرنشینان زن از سرنشینان مرد جدا و غالبا در بخش انتهایی اتوبوس ها است و گویا اخیرا قرار شده اتوبوس های ویژه زنان دایر شود جالب این که در دوران مظفرالدین شاه و طبق دستور کو شناختند و ریال یا د تی پرداخت داری سوار حاجی فتح اله خان سعید السلطنه، رییس نظمیه وقت تهران، پیاده روها هم زنانه و مردانه شده بود. در آن دوران پیاده روهای دو خیابان لاله زار و اسلامبول زنانه و مردانه بود و زنها از پیاده رو شرقی یا شمالی و مردان از پیاده رو مقابل می رفتند و برای رفتن به دکان یا مغازه ای در آن سوی خیابان، باید به کمیسری مراجعه کرده و آژان را برداشته از برلن شرقی به برلن غربی امی رفتند.

از سال ۱۳۲۰ تا ۱۳۳۲ اتوبوسرانی تهران دست اتوبوس داران بود که ۲۷ خط و بعدها ۳۳ خط دایر کرده و درآمد خوبی داشتند، اما چون شکایاتی از وضعیت اتوبوسرانی تهران موجود بود و اساسا آن اتوبوس های کوچک و قدیمی تکافوی نیازهای جمعیت رو به ازدیاد تهران را نمی داد، در سال ۱۳۳۲، پس از ۲۸ مرداد، در حکومت سپهبد زاهدی مقدمات خرید تعدادی اتوبوس بنز دماغ دار آلمانی از کشور آلمان فراهم شد و اتوبوس های مزبور که بعضی نوو بعضی مستعمل بودند به تهران حمل شدند. سه سال بعد در ۱۳۳۵ شرکت واحد اتوبوسرانی تشکیل شد.

اتوبوس های بنز دماغ دار که مدتی بعد اتوبوس های بنز بدون دماغ به آنها اضافه شدند، دارای رنگ حاشیه سرمه ای و رنگ بدنه سفید مایل به زرد بودند. این اتوبوس ها صندلی های چرمی به رنگ قرمز داشتند که متاسفانه بتدریج افراد نامنظم بیشتر آن صندلی ها را معیوب و چرم آنها را پاره کردند.

در اتوبوس های قدیم شاگرد شوفرها با همان لحن (لومین - پرولتاریایی) با فریادهای زننده و کف دست کوفتن به پیشخوان جلوی راننده دستور حرکت و ایست می دادند، مانند (درخونگاه، نبود، بزن بریم، بزن برو داداش)، (آقا وقتی داد زدم دار الجنون دارالفنون) کر بودی داد نزدی)، (سوار نمی کنم، جا ندارم، بزن جا، بکش پشت دوری، برو شکایت کن کلانتری)، (وهوی آبجی، با تو هستن حاجی پاشو پیاده شو زحمت کم کن، (شمس العماره، کر بودین داد زدم) (قد و قامتشو نیگاه کن، یک ساعت می خواد بیاد جلو، قد و قامتش دوزار مونده به سی شاهی)

اما در اتوبوس های جدید زنگ جای این فرهنگ لومپنیسم- پرولتاریا را گرفت و معمولا مسافران با زدن زنگ یا بوق سقفی پیاده شدن خود را اعلام می کردند. اما چون مردم آزاری هایی در این خصوص دیده می شد، کم کم زنگ ها و بوق ها را در اتوبوس ها برداشتند و چون وجود شاگرد شفر هم ضروری تشخیص داده نشده سوار شدن و پیاده شدن در اتوبوس ها مکافاتی است که مسلمان نشنود، کافر نبیند.

حاجی توکلی بین تهران و کرج سال های سال، اتوبوسرانی در انحصار شرکت اتوتوکل متعلق به حاجی توکلی بود و بس. برای رفتن به بیلاقات شمال شرقی شمیران مانند از گل و سوهانک نیز یک اتوبوس کوچک از جلوی مسجد سپهسالار در خیابان جنوب مجلس شورای ملی سابق حرکت می کرد که ساعات حرکتش مفید و مرتب و یکی، دو بار در روز بود.

اتوبوس ها برخلاف امروز وسیله راحتی برای تردد و ایاب و ذهاب بودند. اغلب نخست وزیران سابق، وزیران قدیم، تیمساران بازنشسته و رجال را می شد در اتوبوس ملاقات کرد که پس از پایان دوران تصدی و محروم شدن از اتومبیل دولتی، سوار بر اتوبوس به این سو و آن سو می رفتند و گاهی دیگران که آنها را می شناختند کرایه شان را می دادند. جوانان برای جلب توجه دوشیزگانی که مورد علاقه آنان قرار می گرفتند و قصد آشنا شدن یا خواستگاری رفتن داشتند، کرایه اتوبوس آنها را می پرداختند. اما وقتی دوشیزه ای از جوانی خوشش نمی آمد با گفتن (وا، خاک عالم، به ایشون چه مربوطه که کرایه منو بدهند)، از قبول هدیه و اظهار ارادت ارزان طرف سر باز می زد و به شاگرد راننده دستور می داد کرایه را برگرداند که خود نشانه بیزاری دوشیزه از خواستگار بود!


#تهران,#تهران_قدیم,#اتوبوس_قدیمی,#تاریخچه_اتوبوس_تهران,#نوستالژی,#بچه های_دیروز

www.bachehayedirooz.tv

http://s8.picofile.com/file/8291499542/%D8%AA%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85_%D8%A8%DA%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2.JPG
http://s9.picofile.com/file/8291499526/%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85_%D9%88%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D9%88%DB%8C%DB%8C_%D8%A8%DA%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2.JPG
http://s9.picofile.com/file/8291499568/%D8%AA%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85_%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%B1%DB%8C_%D8%A8%DA%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2.JPG

عکس قدیمی از تهران-اتوبوسرانی تهران در سال 1335شمسی

http://s3.picofile.com/file/8210101242/httpbachehayedirooz_blogsky_15_.JPG

http://s8.picofile.com/file/8291499542/%D8%AA%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85_%D8%A8%DA%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2.JPG
http://s9.picofile.com/file/8291499526/%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85_%D9%88%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D9%88%DB%8C%DB%8C_%D8%A8%DA%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2.JPG
http://s9.picofile.com/file/8291499568/%D8%AA%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85_%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%B1%DB%8C_%D8%A8%DA%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2.JPG

تمامی حقوق مطالب سایت متعلق بچه های دیروز می باشد.
طراحی و اجرا:سایت ستاپ